🇰🇿 ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ
10K subscribers
176 photos
31 videos
4 files
1.06K links
🎯 “Қаржылық сауат” номинациясы бойынша ең үздік жоба – PROOM 2024

🎯 URKER-2024 Ұлттық сыйлығының номинанты

🎯 Авторы – Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты – 2025

®️Кері байланысқа: @QSauatKZ_Bot

Сайт: www.qsauat.kz
Download Telegram
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
💯174😇2👀1
Ерлі-зайыптылардың бюджетін талқылайық:

Ортақ па, бөлек ұстайсыздар ма?

Үйде ақшаны кім ұстап, кім басқарады? Плюс-минусы?

“Сенің ақшаң — отбасының ақшасы, менің ақшам — менің ақшам” деген жәй ғана инста-әңгіме ме, әлде расында солай ма?

Тойға тарту, туысқа көмек, үйдің шығынын кім қалай шешіп жатыр?🤭

Ал, кеттік!
👍24🤩32
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
6😇6
Тамыз айында екі ипотека қосылады
 
1.   «Ұмай» — әйелдер ипотекасы (үй жөндеуге де алуға болады)
2.   «Жасыл ипотека» — «жасыл стандартқа» сәйкес келетін нысаннан жаңа үй сатып алуға және жөндеуге берілетін несие.
 
«ҰМАЙ»
 
Қыз-келіншектерге арналған бұл бағдарламаның тиімді тұсы көп. Жұмыс істесе, тұрақты ресми табысы мен кемінде соңғы 6 айда зейнетақы аударымдары болса — жеткілікті. Жалданып жұмыс істейтін қызметкерді де, жеке кәсіпкерді де бұл бағдарлама «жатсынбайды». «Пропискаға» да қарамайды. Қазақстанның кез келген жерінен үй алуға болады.
 
❗️Бірақ, қарыз алушының (егер ерлі-зайыпты болса, жолдасының екеуінің ортақ) айлық табысы 1 млн 250 мың теңгеден асып кетпеуге тиіс.
 
Жаңа үйден де, екінші нарықтан да (құрылысы 2016 жылдан бері қарай болуы керек) баспана алуға мүмкіндік бар. Атында жылжымайтын мүлік (мысалы, үй) болса да, кредит рәсімдей алады. Сосын, қарыз алушы гарант тартқысы келсе, банкке қосымша екі адам ертіп әкелуге де толық қақы бар.
 
Ең бастысы, алғашқы жарнаға салатын ақшасы болса болды. Аймақтарда ол — 15% болса, Астана мен Алматыда үй алатын адамның қолында 20% жарнасы болуы шарт. Клиент оны (алғашқы жарнаны) банкке емес, сатушы тарапқа (құрылыс компаниясына немесе екінші нарықтан үй сатушыға) береді. Қалған айырмасын банк клиентке қарыз түрінде ұсынады.
 
Кредит мерзімі — 25 жылға дейін
Қарыз сомасы — 50 млн теңгеге дейін
 
«Ұмай» үй алуға да, оны жөндеуге де кредит ұсынады. Бұл ипотекамен үй алу үшін депозитке алдын ала ақша жинаудың қажеті жоқ. Бірақ оны кейін де пайдаға жаратуға болады. Егер банк клиенті депозитте үй құнының 50%-тін жинай алса, кредитті 3,5–5%-тік заемға ауыстырып алуға болады.
 
♻️ Дәл қазір «Ұмай» бағдарламасының проценттік ставкасы туралы нақты ақпарат жоқ.
 
«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/qarzhylyq_sauat
152💯2🤩1
«Ата-ана, қызыңызды тұрмысқа ерте шығуға үгіттемеңіз!»
 
Кешегі жазбадан (Меркедегі оқиға — ҚС) кейін тағы да көп ойландым. Біздің буындағы көптеген қыздардың 16-18 жасынан бастап-ақ ата-анасынан еститін сөздері туралы.
 
«Қашан байға шығасың?», «Байға тигесін орнатарсың өз тәртібіңді», «Тезірек байға берсек екен», «Байға шық та, үйден кет».
 
Посткеңестік кезеңде бұл сөздер көптеген отбасында қыз тәрбиесінің ажырамас бөлігі болды. Үй шаруасына үйрету керек деп отбасылық өмірге «дайындауға» тырысты.
 
Қыздарға бір күні «басқа әулетке кететінін» үнемі есіне салып отырды. Сырттай қарасаң, жай ғана сөз сияқты. Бірақ қыз бала ол сөздерден мүлде басқа мағына іздейді: «Бұл үй шын мәнінде менің үйім емес екен. Мен мұнда уақытша ғана жүр екем. Менің нағыз өмірім тек тұрмысқа шыққаннан кейін басталады екен».
 
Меніңше, бұл — қыз баланың санасына сіңіп қалатын ең қауіпті түсініктердің бірі.
 
Мен өте ерте тұрмыс құрған құрбы қыздардың, таныстарымның оқиғасын білемін. Олардың тұрмысқа ерте шығуына ата-анасының үйден тезірек «кетіру» ниеті себеп болды. «Байға шық» деп анасы «миын жегесін» тұрмыс құруға ұсыныс жасаған бірінші жігітпен кетіп қалып жатты.
 
Тағы бір оқиға есімде. Өзіме өте жақын адам еді. Ол да «үйден кет» дегенге төзбей, өзі жақсы танып білмесе де, 19 жасында тұрмыс құрып, «әйтеуір, мамамның айта беретін сөздерінен құтылдым, мақсатын орындадым, енді еркін өмір сүретін шығармын» деп ойлаған…
 
«Енді өз отбасым болады, өз өміріме өзім қожайын болам» дегенде күйеуі (жасы 30-да) мен енесі «жас қыз алдық, өзіміз тәрбиелеп аламыз» деп қызды әбден басынды.
 
Жаным, жап-жас қыз, бір «тәрбиелеушіден» екінші «тәрбиелеушіге» келіп, жастық шағының берекесі болмады. Қазір осыны жазып, жүрегім ауырып отыр…
 
Осындай кейстер өте көп. Мен не айтқым келді? Жарайды, біздің ата-аналар басқа заманда өмір сүрді, сол заманның талабы сондай болған шығар.
 
Бірақ біз, жаңа буынның ата-аналары бұған жол бермейік. Қыздарымызды аялайық, оқытайық, көзін ашайық. Ата-ананың үйі — ең қауіпсіз орын екенін сездірейік.
 
Үйлену оңай, үй болу қиын екенін түсіндіріп, үлкен өмірге үйретейік. Заңды ашып, балаларымызбен бірге оқиық. Жеке шекарасы туралы, құқығы туралы көп сөйлесейік. Тұрмысқа шығу үшін, отбасын құру үшін бір ғана махаббаттың жеткіліксіз екенін түсіндірейік.
 
«Любовь приходит и уходит, а кушать хочется всегда» деген өмірдің қарапайым шындығын әзілмен жеткізетін сөз бар. Бүгін бар сезім ертең басылуы мүмкін. Ал адамның күнделікті қажеті ешқайда кетпейді. Яғни, күйбең тіршіліктің қамы кейде асқақ сезімнен де басым түсіп жатады. Осыны түсіндіру керек.
 
Ерлі-зайыпты махаббат ләззатын аптасына 3-4 рет сезінсе, бірге тамақтану, бірге ұйықтау, бірге күй кешетін күнкөріс қамы он есе көп болады. Сондықтан, тұрмыс құрғанда сезім мен ләззатқа алданбай, прагматизмге, яғни «күнделікті тұрмыста, қарапайым өмірде осы жігітпен бірге тұру қаншалықты маған қолайлы болады» деп анализ жасауды үйретуіміз керек.
 
Жалпы, «тұрмыс құру — өмірдегі ең басты сынақ» деген түсінікпен қызды тәрбиелеуді доғарайық.
 
Неке деген — мектеп бітірген бойда орындайтын міндет емес. Ол, тіпті, 20, 25, не 30 жасқа дейін орындалуға тиіс жоспар да емес. Қыз баласын басқа отбасыға тек жауапкершіліктен құтылу үшін «өткізіп жіберетін» тәсілге айналдырмайық.
 
Неке адам оған эмоциялық тұрғыда дайын болған кезде құрылуы керек. Отбасы деген әдемі той суреттері ғана емес екенін түсінгенде және оның үлкен жауапкершілік екенін білгенде ғана құрылуға тиіс. Қыздарымызды тұрмыс құруға асықтырмайық.
 
Бұл жазбаның авторы — PR, медиа саласының өкілі Назым Жанғазинова. Үлкен жанашырлықпен жазғанын ұқтық. Кезінде автордың басқа да заманауи әрі орынды ойларын бөліскенбіз. Бір сөзінде Назым әріптес: «Қанша жерден ауқатты отбасынан шықсаң да, бай жігітке тұрмыс құрсаң да, қаржылай тәуелсіз болуың керек. Қаржылай ғана емес, жалпы тәуелсіз болу керек. Ата-ананың байлығы балаға дәулет болып қалғанымен, көп жағдайда ол байлықтың берекесі болмай жатады. Бай жігітке тұрмысқа шығып «бинго» ұттым деген жалған аксиома мүлдем ұмытылуы керек. Жастығын сол еркекке арнап, байлығы екеумізге де жетеді деп сенген қаншама қыздың ішінде не жұмыссыз, не үйсіз қалып жатқандар да бар. Жұмысқа шығайын десе бэкграунд жоқ» деп түйген еді.
 
Ол пікірін мына жерден оқуға болады — https://t.me/qarzhylyq_sauat/328
 
«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/qarzhylyq_sauat
👍228💯6👎2👀2
Ипотека рәсімдеу үшін қандай шығындарға дайын болу керек?
 
Krisha.kz порталында осы туралы толымды ақпарат берілген екен. Алда жаңа оқу жылы келе жатыр. Облыс орталықтары мен мегаполистерге аймақтардан студенттер көптеп келетін болғандықтан, үй саудасы қыза түседі.
 
Үй алуға да белгілі бір деңгейде дайындық керек. Риелтор жалдадым — үй таптым, банкке бардым — үй алдым деген — бер жағы. Оған дейін де қалта қағатын дүниелер бар. Соны рет-ретімен айтып шығайық.
 
Бағалау рәсімі
 
Мысалы, екінші нарықтан үй алатын болсақ, банк міндетті түрде жылжымайтын мүлікке тәуелсіз бағалау жүргізуді талап етеді. Өйткені сол үйді кепілге алатын банкке жылжымайтын мүліктің нарықтағы құнын білу маңызды. Кепілге алуға жарай ма, жарамай ма деген сөз ғой.
 
Бағалау құны нысанның жалпы аумағы мен келбетіне байланысты қалыптасады. Орташа есеппен алғанда:
 
· 50 ш/м дейінгі пәтерлер — 40 мың теңге
· 100 ш/м дейінгі жер үйлер — 50 мың теңге
 
Мәміле рәсімі
 
Сатып алу-сату шарты туралы ғой әңгіме. Бұл мәміле әдетте 12 АЕК (51 900 теңге) тұрады. Бірақ ипотека рәсімдеушілерге жеңілдік қарастырылған — 4 АЕК (17 300 теңге). Бұл — бір.
 
Екінші — жылжымайтын мүліктің кепіл шарты бар. Оған нотариустың қызметі керек болады — 4 АЕК (17 300 теңге).
 
Егер банк кепілгер тарту керек деген ұйғарымға келсе, оған да қосымша келісімшарт рәсімделеді. Оның құны — 1,5 АЕК (6 487 теңге).
 
Үшінші — меншік құқығын тіркеу.
 
· Әдеттегі тіркеу құны — 1 304 теңге
· Егер тез тіркету керек болса — 5 000 теңге
 
Алғашқысы 3 жұмыс күнінде, екіншісі 2 сағат көлемінде дайын болады.
 
Сақтандыру рәсімі
 
Иә, ипотека рәсімдеу үшін сатып алатын пәтердің өзін сақтандыру керек. Бұл — міндетті талап. Ал, жалпы өмірі мен қарыз алушының денсаулығына байланысты сақтандыру полисін алу-алмау — клиент қалауына байланысты.
 
Мүлікке рәсімделетін полис: өрттен, су басудан, тағиби апаттардан және шартта көрсетілген басқа да қираулардан сақтандырады.
 
Сақтандыру полисі әдетте үй құнының 0,3-1%-тін құрайды. Орташа есеппен — 0,7%. Мысалы, үйдің құны 30 млн теңге болса, полиске төленетін сома шамамен 200 мың теңгеге шығады.
 
Алғашқы төлемдерге дайын болу керек
 
Бұл — ипотеканың өзіне қатысты әңгіме. Әдетте, үй алған адам алғашқы уақыттарда көп шығынға батады. Көшіп-қонудың өзі ақша. Кейде өз қалауыңмен жаңа үйге тұрмыстық техника мен жиһаз аласың. Кейде жөндеу жүргізесің. Бәрі шығын.
 
Сол себепті, ипотека төлер кезде қиналып қалмас үшін шама келсе, 1-3 айдың төлем ақшасын алдын ала қамдап қойған дұрыс деп кеңес береді мамандар.
 
Қанша ақша дайындап қою керек?
 
Krisha.kz мамандарының есебі бойынша, ипотека алардағы алғашқы жарнадан бөлек, құжат рәсімдеуге алдын ала 280-300 мың теңгедей қаржы көзін сайлап қою керек. Бұның бәрі міндетті төлемдерге кететін ақша. Ал, егер үй алушы риелтор жалдаған болса, онда қосымша тағы 500 мың теңгеге шығындалады.
 
Жағдай осы. Үй алған жақсы. Барлық процеске ақшалай дайын болған одан да жақсы. Көпшілік біліп жүрсін деген ниет біздікі. Іске сәт!
 
«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
👍7423💯2
Кредит алғанда банктер неге аннуитетті таңып қояды?
 
Төлем әдісін өз бетінше таңдауға клиенттің қақы жоқ па?
 
Көбіміз кредит алар кезде банк қызметкері шығарып берген кестемен (төлем графигімен) келісіп, қол қоя саламыз. Рас па? Рас. Ол кесте көбіне аннуитеттік төлем әдісімен құрылады. Ал басында көбірек төлеп, кейін азая беретін сараланған (дифференциалданған) әдіс туралы банктер тіс жармайды. Бұл қаншалықты заңды?
 
«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ» телеграм-каналы Қаржы нарығын реттеу агенттігіне осы сұрақты жолдаған еді. Ресми жауапқа сүйене отырып, сіз бен біздің (клиенттің) қандай құқығымыз барын айта отырайын.
 
Таңдау құқығы — клиентте
 
Заң бойынша (Банктер және банк қызметі туралы заңның 58-бабы), кез келген банк кредит берер алдында төлем әдісінің екі нұсқасымен де есептеп, кестенің екі жобасын да ұсынуға міндетті.
 
Егер банк клиентке басқа балама ұсынбай, тек аннуитеттік әдісті автоматты түрде бекітіп беретін болса, онда ол — заң талаптарын бұзу болып есептеледі. Яғни, банк бұл ретте өзінің ішкі ережелерін тықпалай алмайды, өйткені ол Заңнан күшті емес.
 
Банк клиенттің төлем қабілетін қарауға және несиені беру-бермеу туралы шешім қабылдауға құқылы. Бірақ клиент өтеу әдісін өзім таңдаймын десе, оның құқығын шектеуге немесе екі әдістің біріне күштеп байлауға қақысы жоқ.
 
Екі әдістің айырмашылығы неде?
 
Мысалы, 2 млн теңгеге тұтынушылық несие алдыңыз делік.
 
Аннуитеттік әдіс — кредит мерзімі аяқталғанша ай сайын бір соманы төлеп отырасыз. Мәселен, ай сайын 50 мың теңгеден төлейтін болсаңыз, алғашқы уақытта (айларда) оның көбісі — процентке, аз бөлігі — негізгі қарызды жабуға кетеді.
 
Бұл әдісте клиенттің ай сайынғы қалтаға салар ауыртпалығы жеңіл болуы мүмкін, бірақ соңында банкке көп төлеп шығасыз.
 
Сараланған әдіс — төлем сомасы ай сайын біртіндеп азайып отырады. Ең басында ай сайынғы төлем 70-80 мың теңгедей болуы мүмкін, бірақ негізгі қарыз тез жабылатындықтан, кредитке есептелген процент те азая береді.
 
Бұл әдісте банкке төлейтін артық ақша (процент) аннуитетке қарағанда айтарлықтай аз болады.
 
Клиент құқығы бұзылса, не істеу керек?
 
Агенттік банкке шағым жазуға болатынын айтады. Егер сізге кредит алар кезде таңдау құқығы берілмесе, банктің өзінде тұрып немесе онлайн жазбаша арыздануға болады. Банк клиент шағымын 15 жұмыс күні ішінде қарауға міндетті.
 
Егер банктің жауабымен келісе алмасаңыз немесе жауабын ала алмасаңыз — қолыңыздағы құжаттарды, банк ұсынған кестені және хат алмасу жолдарын растайтын скриншоттарды жинап, e-Otinish порталы арқылы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне жүгіне аласыз. Заң бұзылғаны расталатын болса, Агенттік банкке қатаң шара қолданады.
 
Екеуара дау несие келісімшарты жасалып қойған соң туындауы мүмкін. Ондай жағдайда клиент банк омбудсманына немесе сотқа жүгінуге толық құқылы. Біздің сауалдарымызға жауап берген Агенттіктің жауабы осындай болды.
 
Қорыта айтқанда, кредит рәсімдер кезде «маған екі әдістің де кестесін шығарып беріңіз, өзім таңдаймын» деп айтуға толық құқығымыз бар. Бұл жерде аннуитетке мүлдем жоламау керек деген сөз жоқ. Біз тек екеуінің айырмасын ғана түсіндіріп отырмыз. Егер басқа да міндетті төлемдерге байланысты қалтаңызға артық салмақ салмай, кредитті қиналмай қайтаруға бел бусаңыз, онда, сөз жоқ, оңтайлысы — аннуитет. Ал, «жоқ, ай сайынғы төлемі қалтамды қақпайды, қазір көптеп төлеуге мүмкіншілігім бар» десеңіз, онда сараланған әдісті таңдап, банкке артық процент төлеуден құтылуға болады. Есіңізде болсын, клиент ипотека алса да, тұтынушылық кредит рәсімдесе де, автокредит алса да — екі әдістің бірін таңдауға құқылы.
 
«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
👍346🤩1
Каналға оқырманның жаңа толқыны келіп жатыр

Қош көрдік!

Каналда әртүрлі тақырыпқа арналған пайдалы жазбалар бар.

Кредит, депозит, ислам ипотекасы, биржа сияқты «кілт» сөздерді каналдың іздеу жолағына жазып, шыққанын оқи беріңіз.

Пікір жазуға қатысты

Көбіңіз білесіз, телеграм-алаңда да спам таратушы боттар өте көп. Кейбір каналдарда адам жазған пікірді оқи қояйын десең, боттан көз ашпайсың. Диалог жоқ.

Соның алдын алу үшін пікір жазатын адамға өз чатымызға арнайы тіркелу керек деген талап бекіттік. Админ қабылдаған кісілер (шын адамдар) ғана пікір қалдыра алады.

Біз бұл алаңда тек сауат ашамыз. Сұрақтар қоюға болады, мүмкіндігінше жауап жазып жүрміз. Ешкімнің жеке басына өтпейміз, ар-намысын таптамаймыз, діни наным-сеніміне нұқсан келтірмейміз, тек салиқалы диалог орнатамыз.

♻️ Каналмен серіктестік/коллаб орнатуға, ұсыныс білдіруге ниет болса, мында жазуға болады: @QSauatKZ_Bot

Құрметпен,
«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
👍247💯1
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
27👍27💯13
Балалар әлеуметтік желіде деструктивті діни топтардың ықпалына түсуі мүмкін бе?
 
Dalanews.kz порталы өз оқырманына пайдалы контент ұсыныпты. Мұндай діни ағымдарды қалай тануға болады, олар адам санасына қалай әсер етеді және қалай қорғанған жөн? Осындай сауалдарға жауап алу үшін тілші дінтанушы Әл-Фараби Болатжанмен сұхбаттасқан. Біз дін арқылы хайп ұстаудан аулақпыз, керісінше, дінтанушының айтары бар екеніне көзімізді жеткізе отырып, пайдалы ойларын бөліскіміз келді. Қоғамда басқа мақсатты көздейтін, асыл дінді теріс насихаттайтын өзге ағым өкілдері кездесетіні рас қой, бар ойымыз — көпшіліктің көзін ашу, сақтандыру. Материалда автордың орфографиясы мен пунктуациясы сақталған.
 
Деструктивті діни ағымдарының негізгі мақсаты қандай?
 
– «Деструктивті» сөзі латын тіліндегі destructivus, яғни «бұзу», «бүлдіру» ұғымынан шыққан. Яғни, қоғамда қалыптасқан құқықтық, мәдени және адамгершілік нормаларды бұзуға бағытталған топтарды айтамыз.
 
Деструктивті діни ағымдарын анықтауға мүмкіндік беретін негізгі бес белгіні атасаңыз?
 
– Оның белгілері көп. Дегенмен ең негізгілерін бес топқа бөліп көрсетуге болады.
 
Бірінші белгісі – конституциялық құрылымды күшпен өзгертуді көздеу және мемлекеттің зайырлы сипатын мойындамау. Мұндай ағымдар қолданыстағы заңдарды теріске шығарып, өздерінің діни ережесін мемлекеттік заңнан жоғары қоюға тырысады.
 
Екінші белгісі – мемлекеттің аумақтық тұтастығына нұқсан келтіретін идеяларды насихаттау. Бұған елдің қазіргі мемлекеттік құрылымын жойып, оның орнына халифат немесе әмірлік орнатуға шақыру жатады.
 
Үшінші белгісі – діни және дүниетанымдық әралуандыққа төзбеушілік. Деструктивті топ мүшелері өз көзқарасын ғана абсолютті ақиқат санап, өзгеше ойлайтын адамдарды жау немесе «сенбейтіндер» ретінде қабылдауы мүмкін. Соның салдарынан діни алауыздық пен өшпенділік туындайды.
 
Төртінші белгісі – ұлттық бірегейлікті, ана тілін, дәстүр мен ұлттық өнерді жоққа шығару. Мұндай топтар діни және ұлттық бірегейліктің арасына теңдік белгісін қойып, адамды өзінің тарихи және мәдени тамырынан ажыратуға әрекет етеді.
 
Бесінші белгісі – ғылымды, соның ішінде медицинаны мойындамау. Адамды дәрігерге қаралудан, ем қабылдаудан немесе баласына қажетті медициналық көмек көрсетуден бас тартуға мәжбүрлеу де деструктивті ықпалдың белгісі болуы мүмкін.
 
Деструктивті діни ағымдарының ықпалына көбіне қандай адамдар осал келеді?
 
– Олар көбіне жалғыз қалған, психологиялық дағдарысқа ұшыраған немесе өмірінде күрделі кезеңді бастан өткеріп жүрген адамдарды іздейді. Депрессияға түскен, өз ортасынан қолдау таппаған, түрлі тәуелділікке бейім немесе өмірден түңіле бастаған адамға ықпал ету оңайырақ болады.
 
Психикасы мен дүниетанымы әлі толық қалыптаспаған жасөспірімдер де осал топқа жатады. Діни сауаттың төмендігі, әлеуметтік қиындықтар және сыни ойлау дағдысының жеткіліксіздігі тәуекелді арттырады.
 
Алайда деструктивті ағымға тек білімі төмен немесе әлсіз адамдар түседі деу дұрыс емес. Адам қандай білімді болғанымен, жалғыздық, күйзеліс немесе ауыр өмірлік жағдай кезінде манипуляцияға осал болып келеді.
 
– Балалар әлеуметтік желі арқылы осындай топтардың ықпалына түсуі мүмкін бе?
 
– Мұндай қауіп бар. Балалар әлеуметтік желіде ғана емес, онлайн ойындардың чаттарында да бөтен адамдармен танысады.
 
Мысалы, өзін жасөспірім ретінде таныстырған адам баланың ұлты мен дінін сұрап, кейін оны Telegram-дағы жабық топқа шақыруы мүмкін. Ал ол арнада террористік ұйымның үгіт-насихаты, зорлық-зомбылық көріністері немесе соғысқа шақыратын материалдар жариялануы ықтимал.
 
Осындай контентті ұзақ уақыт қараған жасөспірім ешкіммен тікелей кездеспей-ақ радикалдана бастайды. Мұны өзін-өзі радикалдандыру деп атайды. Оның көзқарасы өзгеріп, мұғалімдері мен сыныптастарын «кәпір» деп айыптауы, өзгелерге өшпенділік танытуы мүмкін.
 
Сондықтан ата-ана баланың интернетте қандай контент көретінін, кімдермен сөйлесетінін және қандай жабық топтарға тіркелгенін назардан тыс қалдырмағаны жөн. Бұл жерде баланы жасырын аңду емес, онымен сенімді қарым-қатынас орнатып, интернет қауіпсіздігін түсіндіру маңызды.
 
– Деструктивті діни ағымдардың ықпалына түспеу үшін қандай кеңес берер едіңіз?
 
– Ең негізгі қорғаныс – сыни ойлау және діни сауат. Кез келген ақпаратқа бірден сене салмай, оның авторын, дереккөзін және мақсатын тексеру қажет. Бір діни мәселе туралы бірнеше білікті маманның пікірін салыстырған дұрыс.
 
Интернетте ақпараттық гигиенаны сақтау да маңызды. Жеке өміріңіз, күнделікті баратын жерлеріңіз, туыстарыңыз бен қиындықтарыңыз туралы мәліметті ашық жариялай бермеңіз.
 
Арбаушылар адамның әлеуметтік желідегі парақшасын зерттеп, оның қызығушылығы мен мәселелерін анықтауы мүмкін. Кейін ортақ қызығушылықты сылтау етіп, әдейі «кездейсоқ» танысып, сеніміне кіруге тырысады. Адамға «ақиқат тек бізде», «басқаларды тыңдама», «жақындарыңмен араласпа» деген талап қойылса, бұл – қауіптің айқын белгісі.
 
Сенімді діни орта адамды отбасынан, қоғамнан және ұлттық болмысынан ажыратпайды. Керісінше, заңды құрметтеуге, білім алуға, денсаулығын күтуге және айналасындағы адамдармен бейбіт қарым-қатынас орнатуға үндейді.
 
«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/+y6OOnvSpYnAzNTEy
5💯4
🇰🇿 ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ
Кореяда жұмыс істегісі келетін Қазақстан азаматтары қалай іріктеледі?

Өткенде отандастарымыз Оңтүстік Кореяға 2028 жылдан бастап жұмысқа бара алады деп жазған едік. Еңбек министрлігі кімдер бара алатынын түсіндіріпті.

Алдымен, Алматы қаласында EPS орталығы ашылуы керек екен. Практикалық іріктеу содан кейін ғана басталады. Ол орталықта кандидаттардың:

- корей тілін қаншалықты білетіні анықталады (EPS-TOPIK тесті арқылы);
- кәсіби білімі мен қолынан іс келетін дағдылары бағаланады;
- білімі, еңбек өтілі және кәсіби сертификаттары ескеріледі.


Кореяға кімдер жұмысқа бара алады?

Іріктеуге 18-39 жас аралығындағы жастар ғана қатыса алады. Азаматтың:

- сотталмағаны;
- Кореядан бұрын күштеп шығарылмағаны;
- елге кіруге тыйым салынбағаны;
- Қазақстаннан сыртқа шығуға шектеу жоғы ескеріледі.


Міне, кандидаттар осы талаптарға сай балдық жүйемен бағаланады. Барлық кезеңнен сәтті өткендер ресми жұмыс іздеушілер тізіміне енеді. Сонда ғана корейлік жұмыс берушілер іріктеуден өткен азаматтардың арасынан өзіне керек қызметкер(лер)ді таңдап алады.

«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/+y6OOnvSpYnAzNTEy
👍73👀2
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
💯53🙈2👍1
Орталық сайлау комиссиясы сайлаудың алдын ала нәтижесін жариялады.
 
Партиялар өзіне берілген дауыс санымен реттік орындарға былай жайғасыпты:
 
«Әділет» — 71,17%
 
«Ауыл» — 6,26%
 
Respublica — 5,56%
 
«Ақ жол» — 5,21%
 
ЖСДП — 5,11%
 
Қазақстан Халық партиясы — 3,11%
 
«Байтақ» — 1,07%
 
Қазақстан халық партиясы мен «Байтақ» партиясы 5 проценттік межеден өте алмағанын көріп отырмыз. Ал, Құрылтайға өту үшін сайлаушылар дауысының кемінде 5%-тін жинауға тиіс еді. Осыдан-ақ жағдайды шамалай беруге болады.
 
«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/qarzhylyq_sauat
👍6🙈5👎41
ТАҒАЙЫНДАУ

Мемлекет басшысының Жарлығымен:

Тимур Мұратұлы Сүлейменов
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төрағасы лауазымына

Ермек Алдабергенұлы Сағымбаев
Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Төрағасы лауазымына

Дмитрий Михайлович Малахов
Қазақстан Республикасы Жоғары Сот Кеңесінің Төрағасы лауазымына тағайындалды.

@qarzhylyq_sauat
👀4🤝2
Көшеде құжат тауып алсаң, не істер едің?
 
Әрине, иесін тауып, қолына бергің кеп тұрады. Тіпті, ақша дәметпейсің де. Жәй ғана қуантқың келеді. Бірақ кей жағдайда зат иесінен «рахмет» орнына боқтық естіп қалатын да кездер болады екен.
 
Оны Facebook-те жазылған пікірлерден аңғарып қалдық. Желі қолданушысы Еңлік Ақдәулет велосипедпен серуенге шықса керек. Астананың жаңа аудандарын танып білгісі келген. Сөйтіп біреудің жеке куәлігін тауып алыпты. Иесі ол құжатты бір ай бұрын ғана алған екен.
 
Құжат иесін интернетте іздеген қаншалықты дұрыс?
 
Бұл да жақсы сұрақ. Байқамасаң, құжаттың құпия деректерін жасыра алмасаң, қанша жерден жақсылық істегің келіп тұрса да, оны желіге салуға асықпаған дұрыс. Салдары ауыр болуы мүмкін.
 
Пост авторы да оқырманын соған үндеген екен:
— Көп адам осылай құжат тауып алады да, оны әлеуметтік желіге салып, иесін іздеп жатады. Ниеті түзу ғой, бірақ олай істемеген жөн. Егер осылай құжат тауып алсаңыз, бірден 102-ге хабарласыңыз...

Өзі алдымен Каспи банкке хабарласыпты. «ЖСН бойынша клиентіңізге хабарлап айтсаңыз, нөмірімді қалдырайын» деген. Сәл уақыт сұрап, мән-жағдайды анықтап алған банк операторы бұл мәселемен полицияға хабарласуға кеңес берген. Әрі қарай былай баяндайды:
— 102-ні тердім. Оператор ЖСН-ді, әлгі кісінің аты-жөнін, менің аты-жөнімді сұрады да, өзіміз хабарласамыз деп қоя салды. «Әй, бұлар енді осымен жоқ болады» деп ойладым да, тұлпарыма мініп, үйге тарттым. Бір көше жүріп үлгерген жоқпын, полициядан хабарласты. Қай жерде жүргенімді сұрады. Экспо шардың жанындамын деп едім, қазір сізге сол маңайдағы бекеттен хабарласады деп, тұтқаны қоя салды. Не болса да, сол шардың түбіне барайын деп, солай қарай бет алдым. Жақындап қалғанымда әлгі бекеттегі қызметкер қыз хабарласты. Туристік полиция екен. Апарып бердім. (...) Енді әлгі құжаттың иесіне хабарласып, бір қуантар деп үміттеніп отырмын.

«Ақша дәметесіңдер»
 
Қызықты пікір арасынан көрдік. Оқырманының бірі Laura Sartay былай депті:
— Мен де Тараздың мөлтек ауданының бірінен жол қиылысынан сол күні алынған екі төлқұжатты тауып алып, ең жақын магазиннен сұрадым, «мына адамды танисыздар ма» деп. Таниды екен, демде шақыра қойды. Ол ағай, келе, өзіме бәле салды. Осылай тауып алдым деп, «ақша дәметесіңдер, шшш...дер» демесі бар ма. Бетіне лақтырып кеттім. Құжаттағы баласы велик айдап келе жатып пешеходта түсіріп алған екен. Содан, жерде алтын жатса да алмаймын, «рахметі» жоқ.

«Бәлкім, сендер кісі өлтірген шығарсыңдар»
 
Екінші адамның пікірі тіпті қызық.
— Шымда үш адам боп келе жатып, теміржол көпірінің жанында біреудің төлқұжатын тауып алдық. Қасымдағы жігіттің біреуі сол адреске барып, қожайынын тауып сүйінші сұрайық деді. Екіншісі де әлгі жігітті тауып, сүйінші алайық деді. Мен құжатты полицияға тапсырайық дедім. Сөйтіп, төлқұжатты жақын маңдағы полиция бөліміне алып бардық. Сол жерде машақат басталды. Үшеуіміз де майор қатынның пәлесіне қалдық. Жазбаша және ауызша сұрақтардың астына алды. Төрт сағат уақытымызды алды. Әлгі азамат табылмай, бізді жібермейміз деді. «Бәлки, сендер ол кісіні өлтіріп, бір жерге көміп тастаған шығарсыңдар...» деген бірдеңелер айтып, әбден әбігерге салды. Ақыры, бізден жазбаша тілхат алып, адресімізді алып, әрең жіберді. Сол оқиғадан кейін, басқаларын білмейм, бірақ жерде ат басындай алтын жатса да еңкеймеймін деген тұжырымға келдім, — деп баяндапты.

Расында да сұмдық жағдай екен. Бұл тақырыпты әркім өзінше қорыта жатар. Дәл осы тұста қандай да бір кеңес беруге қиналып тұрғанымызды қайдан жасырайын. Банктің өзі полицияға сілтесе, әрі қарай оқиғаның қалай өрбитіні кейін сол процеске араласатын адамдарға байланысты сияқты...
 
«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/qarzhylyq_sauat
113
Зейнетақы ақшасын қай компания еселей алды?
 
Инфляция деңгейін еңсере алмағандар да бар екен. Сол туралы айта отырайық.
 
БЖЗҚ-да әрқайсысымыздың «пенсияға» деп жинап жатқан ақшамыз бар, солай ғой? Ол ақшалар текке жатқан жоқ. Жайдан-жай жата берсе, инфляцияға желініп қалады да, келешекте құны қалмайды. Сол үшін ол ақшалар түрлі инвестициялық құралдарға бағытталады.
 
Оны мемлекет атынан бағыттайтын — Ұлттық банк болса, қалған алтауы — жеке компания. Әрқайсысының жұмыс стилі әртүрлі. Сонысымен олар әрқалай табыс табады.
 
Жеке компаниялар азаматтардың ақшасын тек өздері сеніп тапсырған жағдайда ғана инвестициялай алады. Автоматты түрде оларға берілмейді. Ал, еш компанияға сеніп тапсырмасаңыз, онда Ұлттық банктің басқаруында бола береді деген сөз.
 
Ол жайында көп жаздық, тұрақты статистика беріп отырдық, оқырманымыздың дені жақсы білуге тиіс. Каналға жаңа қосылған қауымға түсінікті болсын деп кіріспесін осылай бастап отырмын.
 
Енді осы жетеудің қаңтар мен тамыз аралығында қалай табыс тапқанын naryk.kz порталындағы деректерге сүйене отырып айтайық.
 
Жыл басынан 1 тамызға дейін Қазақстанда жалпы инфляция деңгейі 5,6% болды.
 
Зейнетақы активтерін басқаратын компаниялардың осы аралықтағы табыстылығы:
 
«Сентрас Секьюритиз» — 9,7%;
 
Halyk Finance — 6,3%;
 
BCC Invest — 6,3%;
 
Halyk Global Markets — 6,1%;
 
Қалған басқарушылар инфляциядан төмен нәтиже көрсетті:
 
Alatau City Invest — 5,5%;
 
Қазақстан Ұлттық Банкі — 4,4%;
 
Tansar Capital — 1,1%.
 
Осылайша, 2026 жылдың алғашқы жеті айында зейнетақы активтерін басқаратын жеті ұйымның төртеуі ғана инфляциядан жоғары инвестициялық табыс көрсетті.
 
Осы күнге дейін мемлекет азаматтарға өзінің зейнетақы ақшасының тек 50%-тін ғана жеке компанияларға беруге рұқсат берді. Енді қыркүйектен бастап сіз бен біз (егер қаласақ) 100%-тін бере аламыз.
 
Бұл реформа халыққа абсолютті таңдау еркіндігін береді. Яғни, «заң талабы екен» деп жаппай компания «жағалап» кету де міндет емес. Әрбір салымшы өз ақшасын БЖЗҚ-да (Ұлттық банктің басқаруында) қалдыра ма, әлде табысты арттыру үшін жеке инвестициялық компанияға бере ме — өзі шешеді.
 
Бірақ, 2027 жылы күшіне енетін жаңа талап бойынша мемлекет бұрынғыдай инфляциядан ұтылған шығынды өтеп бермейді. Бірақ бұл — «жеке компаниялар жауапкершіліктен құтылады» дегенді білдірмейді.
 
Бұған дейін жазғанымыздай, егер олар сауатсыз басқару салдарынан шығынға бататын болса, заң талабы бойынша сол айырманы салымшыға өз капиталы есебінен өтеп беруге міндетті. Егер тәуекел еткіңіз келмесе, ақша БЖЗҚ-да қала береді және оның түгелдей дерлік сақталуына мемлекет бұрынғыша 100% кепілдік береді. Ал Ұлттық банкке зейнетақы активтерінің табысын инфляция деңгейінен кем дегенде 1%-ке жоғары ұстауы керек деген міндет жүктеліп отыр.
 
«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/qarzhylyq_sauat
💯64👍3
1 қыркүйекте паспорт рәсімдеу тәртібі өзгереді

Qazaqstan ұлттық арнасы осылай деп хабарлайды. Бұл тәртіп шетелде жүрген қазақстандықтарға қатысты екен. Олардың санатына:

- шетелде оқитын студенттер;
- еңбек шартымен жұмыс істейтіндер;
- Қазақстаннан тыс жерде туған балалар және олардың отбасы мүшелері;
- қариялар мен мүмкіндігі шектеулі азаматтар;
- өзіне-өзі қызмет көрсете алмайтын жақындарына күтім жасайтындар;
- шетелде ұсталған, қамауда отырған немесе жазасын өтеп жатқан қазақстандықтар кіреді.


Төлқұжат қанша уақытта дайын болады?

Егер консулдық қызметкерлері арнайы цифрлық жүйеге қосылған болса, онда құжат 40 жұмыс күні ішінде рәсімделеді. Ал жүйеге қосылмаса, мерзім 90 күнге дейін созылады.

Балаларға қатысты да арнайы талап енгізілген. 14 жасқа толмаған, төлқұжатты алғаш рет алатын және жеке сәйкестендіру нөмірі жоқ балаға ЖСН алуға консулдыққа өтініш беріледі. Ішкі істер министрлігі оны екі жұмыс күні ішінде қарап, нақты шешім шығарады немесе бас тартады.

«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/qarzhylyq_sauat
7👀1
Банктегі депозиттердің табысына 5% салық енгізіле ме?

Әлеуметтік желілерде осындай әңгіме жүріп жатқанын біз де байқағанбыз. Ұлттық экономика министрлігі соған ресми жауап берген екен.

Ведомство депозит табысына 5% салық енгізу туралы ақпарат шындыққа жанаспайтынын хабарлайды.
ҚР Салық кодексінің 430-бабына сәйкес, жеке тұлғаларға банктердегі салымдары (депозиті) бойынша төленетін сыйақыларға жеке табыс салығы салынбайды. ҚР Үкіметі бұл норманың күшін жою және депозит бойынша сыйақыларға салық енгізу мәселесін қарастырып жатқан жоқ, - деп жазылған ресми хабарламада.

«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/qarzhylyq_sauat
👍13👀3
«Ұмай» ипотекасы 31 тамызда іске қосылады

Бұған дейін белгісіз боп келген жылдық ставка — 14,8%.

Өтінімді қалай беруге болады?

Несие алуға өтінімді қашықтан берген ыңғайлы болады деп есептейді Отбасы банк.

Ол үшін Отбасы банктің сайтында екі жол бар:

1. «Бейнеқызмет көрсету» сервисі

2. Baspana Market-тегі (otbasybank.kz) жеке кабинет

Оператор кеңес беріп, сұрақтарға жауап береді және өтінімді онлайн қабылдайды. Өтінімді онлайн берген кезде электрондық құжаттар болса жеткілікті.

Үшінші жолы: Өтінімді банк бөлімшесіне барып беру.

Клиент өзінің төлем қабілетін растауы үшін соңғы 6 айдағы ресми табысын көрсетеді. Бағдарламаның өзіндік талабы бар, соған сәйкес, отбасының (ерлі-зайыптының) орташа айлық таза табысы (екеуінің ақшасын қосқанда) 1 250 000 теңгеден аспауға тиіс.

«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/qarzhylyq_sauat
👎54🤩1
Бүгін Вице-президенттің кім екенін біліп қалуымыз мүмкін.

Өткенде Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Құрылтайдың бірінші сессиясын шақыру туралы Жарлыққа қол қойған еді.

Сол бірінші сессия бүгін өтеді. Басталуы сағат 11.00-де.

Олардың арасынан Құрылтай төрағасы сайланатыны белгілі. Көпшілік Вице-президенттің кім екенін де біліп қалатын шығармыз деп үміттенеді. Бақылап көрейік.
8